Z cyklu „Na kartach historii” CMENTARZ WOJENNY Z I WOJNY ŚWIATOWEJ W ŁAZACH

Według dostępnych informacji na cmentarzu spoczywało 118 poległych żołnierzy (4 Niemców, 101 Austriaków, 13 Rosjan). W roku 1936 szczątki pochowanych żołnierzy zostały ekshumowane oraz przeniesione na cmentarz w Porębie. Na cmentarzu pozostawiono monument murowany z otoczaków oraz kilka mogilnych głazów narzutowych z wyrytymi krzyżami. W okresie II Wojny Światowej, Niemcy nie uznali ekshumacji i na cmentarzu odprawiali uroczyste apele. Wspomnieć należy, że w roku 1940 wspomniany monument został wyremontowany przez władze niemieckie. Potwierdzeniem tego faktu jest wyryta inskrypcja „40.8/XI” znajdująca się na podstawie obelisku.
Warto również zaznaczyć, że do obecnych czasów zachował się fragment murowanej bramy wejściowej oraz w jej rejonie piaskowcowy słupek mierniczy. Z relacji mieszkańca Łaz, Pana Jana Soi wynika, że na cmentarzu spoczywa żołnierz niemiecki, który w styczniu 1945 roku ukrywał się w Łazach. Żołnierz został ujęty przez Milicję Obywatelską, następnie został przekazany żołnierzom Armii Czerwonej, którzy rozstrzelali żołnierza w rejonie ulicy Częstochowskiej. Autor relacji wraz z ojcem pochowali żołnierza na wspomnianym cmentarzu.
W 1997 roku młodzież z niemieckiej Fundacji Volksbund Deutsche Kriegsgrabers z Kassel dokonała renowacji cmentarza. Wykonane zostało drewniane ogrodzenie, w ścianę frontową monumentu wmurowano nową tablicę, ustawione zostały 4 tablice informacyjne z napisami polsko-niemieckimi, ułożono mogilne głazy w okrąg. Niestety z biegiem czasu ogrodzenie zostało zdewastowane, zniknęły dwie tablice, wokół poniewierają się śmieci oraz butelki. Obecnie członkowie Klubu Miłośników Ziemi Zawierciańskiej oraz członkowie Śląskiego Okręgu Związku Oficerów Rezerwy RP przeprowadzają cykliczne prace porządkowe na wspomnianym cmentarzu.
Zdjęcia oraz tekst Damian Liszczyk