80 ROCZNICA MASOWYCH ARESZTOWAŃ CZŁONKÓW PODZIEMNEJ ORGANIZACJI „PŁOMIEŃ” W ZAWIERCIU

Prowadząca uroczystość nauczycielka Zespołu Szkół Ekonomicznych w Zawierciu, która to szkoła kontynuuje tradycje Szkoły Handlowej przypomniała po powitaniu gości i wszystkich zebranych przed pamiątkową tablicą, genezę powstania organizacji ,,Płomień’”. Organizacja „Płomień” działała w murach Szkoły Handlowej znajdującej się przy ul. Kościuszki w Zawierciu w latach 1939-1940. Organizacja założyła sobie następujące cele: redagowanie i drukowanie gazetki „Płomień”; wydawanie ulotek (organizacja uczyniła to dwukrotnie, 11 listopada 1939 roku oraz 1 września 1940 roku); ochronę młodzieży przed wywożeniem do Niemiec (młodzież zagrożoną wywiezieniem przyjmowano za darmo do Szkoły Handlowej bądź meldowano jako pomoc domową w wybranych rodzinach); udzielanie pomocy materialnej młodzieży i rodzinom nie posiadającym środków do życia; wysyłanie paczek żołnierzom wziętym do niewoli.
Młodzież ze Szkoły Ekonomicznej odczytała fragment pisanego pamiętnika przez sekretarkę Szkoły Handlowej Janinę Nowacką. Wspomina ona, że Szkoła Handlowa w Zawierciu pomimo hitlerowskich represji została otwarta do nauki w 1939 roku. Pomimo obaw i zagrożenia dekonspiracją w szkole prowadzona była patriotyczna działalność i wydawana gazetka w cyklu tygodniowym. W godzinach rannych 18 września 1940 roku gestapo dokonało licznych aresztowań członków organizacji ,,Płomień” (ponad 100 osób). Zatrzymanych wywieziono do więzienia w Opolu, gdzie byli przesłuchiwani. Dopiero w styczniu 1942 roku odbyła się rozprawa przed trybunałem ludowym w Berlinie (Zawiercie było włączone do Rzeszy). Trzy osoby zostały skazane na śmierć tj: dyrektor szkoły Wacław Chrzanowski, główny redaktor Edmund Nowacki i Fryderyk Bereza. Wielu, w tym Janina Nowacka, zostało skazanych na wieloletnie więzienia lub wysłanych do obozów koncentracyjnych. Na tablicy widnieje prawie 50 nazwisk tych, którzy stracili życie na skutek zatrzymań.
W trakcie uroczystości przypomniano także, że dzień wcześniej obchodzony był Światowy Dzień Sybiraka i rocznica agresji sowieckiej Rosji na Polskę w 1939 r. Minutą ciszy uczczono pamięć poległych i zatrzymanych członków organizacji ,,Płomień”’ oraz osób wywiezionych na Sybir w wyniku radzieckiej doktryny eksterminacji narodu polskiego. Po przypomnieniu faktów i historii organizacji ks. Jan Niziołek proboszcz bazyliki pw. Św. Piotra i Pawła w Zawierciu odprawił modlitwę za tych, którzy ponieśli śmierć z rąk hitlerowskiego agresora.
Organizatorzy podziękowali szczególnie młodzieży za dbanie o pamięć i kultywowanie tradycji związanych z lokalną historią. Przypomniano słowa marsz. Józefa Piłsudskiego: „Naród, który nie szanuje swej przeszłości nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości”.
Obecność delegacji szkół zawierciańskich oraz innych stowarzyszeń świadczy o tym, że młodzież i społeczeństwo Zawiercia pamięta o swoich bohaterach.
Następnie obecne na miejscu delegacje złożyły wiązanki kwiatów przy pamiątkowej tablicy.
Tekst: Jerzy Jędrusik
Zdjęcie: Damian Liszczyk